Từ ngày 01/5/2026, Nghị định 142/2026/NĐ-CP có hiệu lực và mang theo nghĩa vụ chạm tới nhiều doanh nghiệp nhất trong toàn bộ khung pháp lý về AI: trách nhiệm minh bạch và gắn nhãn hiển thị đối với nội dung do hệ thống AI tạo ra hoặc chỉnh sửa.
Đây là nghĩa vụ của bên triển khai — tức là doanh nghiệp xuất bản nội dung, không phải công ty làm ra mô hình. Nghĩa là nó rơi vào phòng marketing, phòng nội dung, phòng truyền thông, chứ không rơi vào phòng kỹ thuật.
Mục đích của quy định
Nghị định nêu rõ ba mục tiêu: bảo vệ quyền lợi người sử dụng, ngăn chặn thông tin sai sự thật, và bảo đảm tính xác thực của nội dung. Hiểu đúng mục tiêu giúp trả lời được các tình huống ranh giới — nếu người xem bị dẫn tới hiểu sai về nguồn gốc hoặc tính xác thực của nội dung thì nghĩa vụ gắn nhãn có lý do tồn tại.
Hình thức gắn nhãn: được linh hoạt
Điểm dễ chịu của nghị định là không ép một hình thức duy nhất. Bên triển khai được lựa chọn hình thức thông báo, gắn nhãn phù hợp với loại hình nội dung:
| Loại nội dung | Cách gắn nhãn khả dụng |
|---|---|
| Hình ảnh | Hiển thị trực tiếp trên ảnh (watermark, dòng chữ ở góc), hoặc ghi trong chú thích ảnh |
| Video | Hiển thị trên khung hình, hoặc ghi ở phần mô tả, hoặc phát bằng âm thanh |
| Văn bản | Ghi chú ở đầu hoặc cuối bài, hoặc trong phần thông tin về bài viết |
| Âm thanh, giọng nói tổng hợp | Thông báo bằng âm thanh ở đầu, hoặc nêu trong phần mô tả |
| Chatbot | Tự giới thiệu là trợ lý ảo ngay ở lượt tương tác đầu tiên |
Sự linh hoạt này có mặt trái: nó chuyển gánh nặng chứng minh sang doanh nghiệp. Không có mẫu nhãn chuẩn để bám vào, nên tiêu chí thực tế là người dùng bình thường có nhận ra không. Một dòng chữ xám nhạt cỡ 8px ở cuối trang khó được coi là đã hoàn thành nghĩa vụ.
Ba trường hợp được miễn
Nghị định nêu rõ các trường hợp miễn nghĩa vụ gắn nhãn:
- Nội dung chỉ được chỉnh sửa để cải thiện chất lượng, không làm thay đổi bản chất gốc. Đây là trường hợp thực tế nhất: ảnh chụp thật được AI khử nhiễu, tăng độ nét, cân bằng màu; bản ghi âm thật được lọc tạp âm. Ranh giới nằm ở chữ “bản chất gốc” — xoá một người ra khỏi khung hình không còn là cải thiện chất lượng.
- Nội dung chỉ sử dụng nội bộ trong cơ quan, tổ chức. Bản nháp, tài liệu họp, tóm tắt nội bộ không phải gắn nhãn. Nhưng khi tài liệu đó được đưa ra ngoài, cơ sở miễn trừ không còn.
- Nội dung trong giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm không công khai.
Điểm chung của ba trường hợp: chúng đều xoay quanh việc nội dung có được đưa tới công chúng như một thứ có thật hay không.
Áp dụng cho ba tình huống hay gặp nhất
Bài viết trên website doanh nghiệp có dùng AI hỗ trợ soạn thảo
Cần phân biệt mức độ. AI gợi ý dàn ý, sửa lỗi chính tả, viết lại một đoạn cho gọn — gần với chỉnh sửa cải thiện chất lượng. AI sinh toàn bộ nội dung rồi đăng gần như nguyên trạng — đó là nội dung do AI tạo ra. Cách xử lý an toàn và cũng minh bạch với bạn đọc là ghi rõ vai trò của AI trong phần thông tin bài viết.
Ảnh sản phẩm dựng bằng AI
Đây là trường hợp rủi ro cao nhất về mặt thương mại, vì ngoài nghĩa vụ gắn nhãn theo pháp luật về AI còn có pháp luật về quảng cáo: hình ảnh không được gây nhầm lẫn về sản phẩm thực tế. Ảnh minh hoạ dựng hoàn toàn bằng AI cho một sản phẩm có thật cần được nhận diện rõ, không để người mua tưởng đó là ảnh chụp hàng thật.
Chatbot chăm sóc khách hàng
Nghĩa vụ ở đây không phải gắn nhãn nội dung mà là thông báo về chủ thể tương tác. Chatbot phải để khách biết đang nói chuyện với hệ thống, ngay từ lượt đầu, bằng ngôn từ rõ ràng — không phải bằng một cái tên gợi ý mơ hồ.
Việc nên làm ngay
- Lập danh sách các kênh xuất bản nội dung ra bên ngoài và đánh dấu kênh nào đang có nội dung do AI tạo ra.
- Chốt một chuẩn nhãn cho từng loại nội dung và đưa vào quy trình xuất bản, thay vì để mỗi người tự quyết.
- Ghi lại quyết định miễn trừ: nội dung nào được coi là “chỉ cải thiện chất lượng” và vì sao. Khi có tranh cãi, thứ được xem là hồ sơ lập luận chứ không phải trí nhớ.
- Rà lại thư viện nội dung đã xuất bản trước 01/5/2026 và còn đang hiển thị.
Hỏi đáp nhanh
Nghĩa vụ gắn nhãn nội dung AI có hiệu lực từ khi nào?
Từ ngày 01/5/2026, theo Nghị định 142/2026/NĐ-CP ban hành ngày 30/4/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trí tuệ nhân tạo.
Ảnh chụp thật rồi dùng AI chỉnh màu, khử nhiễu có phải gắn nhãn không?
Theo nghị định, nội dung được chỉnh sửa chỉ để cải thiện chất lượng mà không làm thay đổi bản chất gốc thuộc trường hợp miễn nghĩa vụ gắn nhãn. Cần lưu ý ranh giới: xoá bỏ hoặc thêm đối tượng vào khung hình đã làm thay đổi bản chất gốc, không còn là cải thiện chất lượng.
Tài liệu nội bộ soạn bằng AI có phải gắn nhãn không?
Không, nếu nội dung chỉ sử dụng nội bộ trong cơ quan, tổ chức. Nhưng khi tài liệu đó được công bố ra bên ngoài hoặc gửi cho đối tác, khách hàng thì cơ sở miễn trừ không còn và nghĩa vụ gắn nhãn được xét lại theo nội dung thực tế.
Gắn nhãn bằng hình thức nào là hợp lệ?
Bên triển khai được linh hoạt chọn hình thức phù hợp với loại nội dung: hiển thị trực tiếp trên nội dung, ghi trong phần mô tả hoặc chú thích, hoặc thông báo bằng âm thanh. Vì không có mẫu nhãn bắt buộc, tiêu chí thực tế là người dùng bình thường có nhận ra được hay không.
Ai chịu trách nhiệm gắn nhãn — bên làm ra mô hình hay bên đăng nội dung?
Trách nhiệm minh bạch và gắn nhãn hiển thị thuộc về bên triển khai, tức đơn vị đưa nội dung tới người dùng. Nghĩa vụ này vì thế thường rơi vào bộ phận nội dung, marketing, truyền thông chứ không phải bộ phận kỹ thuật.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.