Anh Phong là công nhân một công ty điện tử ở Bắc Ninh, lương theo hợp đồng 10,4 triệu đồng/tháng (gồm lương và phụ cấp trả thường xuyên), công ty làm 6 ngày/tuần, mỗi ngày 8 giờ. Tháng 11/2026 anh có: 20 giờ tăng ca buổi tối các ngày thường (đến 21 giờ), một ngày Chủ nhật đi làm 8 giờ, đi làm cả ngày 24/11 — Ngày Văn hóa Việt Nam, lần đầu tiên là ngày nghỉ hưởng nguyên lương, thêm một đêm được gọi vào làm thêm từ 22 giờ đến 2 giờ sáng (hôm đó anh làm đủ 8 giờ ca ngày, không tăng ca), và 3 ca đêm bình thường theo lịch xoay ca (24 giờ trong khung 22 giờ – 6 giờ).
Phiếu lương cuối tháng ghi "tiền tăng ca: 2.400.000 đồng". Anh muốn biết con số đó đúng hay sai. Bài viết tính lại từng dòng theo Bộ luật Lao động 2019 (Điều 98, 106, 107) và Nghị định 145/2020/NĐ-CP (Điều 55 – 57, 59 – 62).
Bước 1: Lương 1 giờ làm căn cứ
Tiền lương giờ = tiền lương tháng theo hợp đồng ÷ số ngày làm việc bình thường trong tháng (do công ty quy định, tối đa 26 ngày) ÷ số giờ làm việc bình thường trong ngày. Tiền lương tháng ở đây gồm mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung trả thường xuyên; không gồm tiền làm thêm, tiền thưởng, tiền ăn giữa ca.
| Yếu tố | Anh Phong |
|---|---|
| Tiền lương tháng | 10.400.000 đ |
| Số ngày làm việc bình thường | 26 ngày (làm 6 ngày/tuần) |
| Số giờ/ngày | 8 giờ |
| Lương 1 giờ | 10.400.000 ÷ 26 ÷ 8 = 50.000 đ |
Chi tiết người làm nhân sự biết rõ: công ty làm 5 ngày/tuần thì số ngày làm việc bình thường chỉ khoảng 22 ngày — chia cho 22 chứ không chia 26. Cùng mức lương 10,4 triệu, lương giờ thành 59.091 đồng, cao hơn 18%. Nhiều nơi làm 5 ngày nhưng vẫn chia 26 "cho tiện", làm người lao động thiệt khoảng 15% tiền tăng ca.
Bước 2: Mức trả theo từng loại giờ
| Loại giờ | Mức tối thiểu | Căn cứ |
|---|---|---|
| Làm thêm ngày thường | 150% | BLLĐ Điều 98 khoản 1 a |
| Làm thêm ngày nghỉ hằng tuần | 200% | BLLĐ Điều 98 khoản 1 b |
| Làm thêm ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương | 300% (chưa kể lương ngày lễ với người hưởng lương ngày) | BLLĐ Điều 98 khoản 1 c |
| Làm việc bình thường vào ban đêm (22h – 6h) | cộng thêm ít nhất 30% | BLLĐ Điều 98 khoản 2, Điều 106 |
| Làm thêm ban đêm | mức làm thêm + 30% + 20% lương giờ ban ngày của ngày đó | BLLĐ Điều 98 khoản 3; NĐ 145/2020 Điều 57 |
Công thức làm thêm ban đêm ra các mức hay gặp:
| Trường hợp | Công thức | Mức |
|---|---|---|
| Đêm ngày thường, ban ngày không làm thêm | 150% + 30% + 20% × 100% | 200% |
| Đêm ngày thường, ban ngày đã làm thêm | 150% + 30% + 20% × 150% | 210% |
| Đêm ngày nghỉ hằng tuần | 200% + 30% + 20% × 200% | 270% |
| Đêm ngày lễ, Tết | 300% + 30% + 20% × 300% | 390% |
Bước 3: Tính tiền tháng 11/2026 của anh Phong
| Loại | Số giờ | Mức | Đơn giá/giờ | Thành tiền |
|---|---|---|---|---|
| Tăng ca tối ngày thường | 20 | 150% | 75.000 đ | 1.500.000 đ |
| Làm Chủ nhật (ngày nghỉ hằng tuần) | 8 | 200% | 100.000 đ | 800.000 đ |
| Làm ngày 24/11 (ngày nghỉ hưởng lương) | 8 | 300% | 150.000 đ | 1.200.000 đ |
| Làm thêm 22h – 2h, ban ngày không tăng ca | 4 | 200% | 100.000 đ | 400.000 đ |
| Ca đêm bình thường — phần trả thêm | 24 | +30% | 15.000 đ | 360.000 đ |
| Cộng | 64 | 4.260.000 đ |
Phiếu lương ghi 2.400.000 đồng là thiếu 1.860.000 đồng. Khi đối chiếu kiểu này, người làm nghề thường gặp bốn nguyên nhân, nhiều khi cộng dồn: tính mọi giờ làm thêm ở cùng mức 150% (40 giờ × 75.000 đồng = 3.000.000 đồng); lấy "lương cơ bản" thấp thay cho lương hợp đồng để ra đơn giá giờ; không trả phụ trội 30% cho ca đêm bình thường; và không coi 24/11 là ngày nghỉ hưởng lương vì đây là ngày mới.
Về ngày lễ: anh Phong hưởng lương tháng, nên ngày 24/11 anh vốn đã được trả nguyên lương trong 10,4 triệu dù không đi làm. Đi làm ngày đó, anh nhận thêm 300% — tổng cộng tương đương 400% lương giờ cho mỗi giờ làm ngày lễ. Người hưởng lương theo ngày thì nhận 300% cộng tiền lương ngày lễ.
Các ngày nghỉ lễ hưởng lương năm 2026
Theo Điều 112 Bộ luật Lao động 2019: Tết Dương lịch 1 ngày, Tết Âm lịch 5 ngày, Giỗ Tổ Hùng Vương 1 ngày, 30/4 1 ngày, 1/5 1 ngày, Quốc khánh 2 ngày (02/9 và một ngày liền kề — năm 2026 là thứ Ba 01/9). Từ năm 2026 thêm ngày 24/11 — Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương (Nghị quyết 28/2026/QH16, hiệu lực 01/7/2026). Ngày lễ trùng ngày nghỉ hằng tuần thì được nghỉ bù vào ngày làm việc kế tiếp. Làm vào bất kỳ ngày nào trong danh sách này thì áp mức 300%.
Giới hạn giờ làm thêm — vượt là công ty vi phạm
| Giới hạn | Mức | Căn cứ |
|---|---|---|
| Trong một ngày làm việc bình thường | không quá 50% số giờ bình thường (4 giờ với ngày 8 giờ); tổng giờ làm không quá 12 giờ | BLLĐ Điều 107 khoản 2 b; NĐ 145/2020 Điều 60 |
| Ngày nghỉ hằng tuần, ngày lễ | tổng giờ làm không quá 12 giờ | NĐ 145/2020 Điều 60 |
| Trong một tháng | không quá 40 giờ | BLLĐ Điều 107 khoản 2 b |
| Trong một năm | không quá 200 giờ; một số ngành (dệt may, da giày, điện, điện tử, chế biến nông lâm thuỷ sản…) tối đa 300 giờ | BLLĐ Điều 107 khoản 2 c, khoản 3; NĐ 145/2020 Điều 61, 62 |
Tháng 11 của anh Phong có đúng 40 giờ làm thêm (20 + 8 + 8 + 4) — chạm trần, chưa vượt. 24 giờ ca đêm theo lịch là giờ làm việc bình thường, không tính vào trần làm thêm. Nếu tháng sau anh tăng ca 30 giờ ngày thường và làm 2 ngày Chủ nhật (16 giờ), tổng 46 giờ là vượt trần tháng; nếu từ đầu năm đã làm 180 giờ thì cộng thành 226 giờ, vượt trần 200 giờ/năm — trừ khi công ty thuộc ngành được làm 300 giờ và đã thông báo cho cơ quan lao động cấp tỉnh.
Làm thêm cũng phải có sự đồng ý của người lao động (Điều 107 khoản 2 a). Vượt giới hạn hoặc ép làm thêm là vi phạm của công ty và có thể bị xử phạt hành chính — nhưng không làm mất quyền được trả đủ tiền cho các giờ người lao động đã thực sự làm.
Thuế thu nhập cá nhân với tiền làm thêm
Từ kỳ tính thuế 2026, theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và hướng dẫn của cơ quan thuế, tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm trong giới hạn của pháp luật lao động được miễn thuế. Phần làm thêm vượt giới hạn không được miễn. Vì vậy 4.260.000 đồng của anh Phong không cộng vào thu nhập chịu thuế; phần lương 10,4 triệu sau giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu cũng chưa phải nộp thuế. Cách tính chi tiết cho các mức lương cao hơn có ở bài thuế TNCN lương 30 triệu, hai người phụ thuộc.
Lưu ý: tiền làm thêm không tính vào tiền lương đóng BHXH, nên không làm tăng lương hưu hay tiền thai sản về sau.
Sai lầm thường gặp
- Chia lương cho 26 dù công ty làm 5 ngày/tuần — làm giảm đơn giá giờ.
- Lấy lương cơ bản (thấp) để tính tăng ca trong khi lương hợp đồng còn các khoản phụ cấp trả thường xuyên. Nhiều phiếu lương ghi "lương cơ bản 5 triệu + phụ cấp chuyên cần, phụ cấp trách nhiệm 5,4 triệu" rồi chỉ lấy 5 triệu để tính.
- Trả "phụ cấp tăng ca" cố định mỗi tháng bất kể làm bao nhiêu giờ. Nếu số tiền cố định thấp hơn số tính theo giờ thực tế, công ty vẫn phải trả phần chênh lệch.
- Không chấm công giờ làm sau 22 giờ riêng. Làm thêm từ 19 giờ đến 23 giờ thì 3 giờ đầu là làm thêm thường (150%), giờ cuối là làm thêm ban đêm (200% hoặc 210%) — đơn giá khác nhau.
- Bỏ quên phụ trội 30% ca đêm bình thường cho công nhân xoay ca: không phải làm thêm nhưng vẫn phải trả thêm.
- Bỏ qua ngày lễ mới. Năm 2026 có thêm 24/11 và ngày Quốc khánh liền kề 01/9.
Đòi tiền làm thêm bị trả thiếu: làm gì và hạn bao lâu
- Giữ chứng cứ: ảnh bảng chấm công, dữ liệu máy chấm vân tay (chụp màn hình ứng dụng), tin nhắn giao việc tăng ca, phiếu lương các tháng.
- Đề nghị bằng văn bản với phòng nhân sự hoặc qua công đoàn cơ sở, ghi rõ tháng, số giờ, số tiền đề nghị trả bổ sung.
- Hoà giải qua hoà giải viên lao động — với tranh chấp tiền lương, đây là bước bắt buộc trước khi ra Toà (Điều 188 Bộ luật Lao động). Song song có thể gửi phản ánh đến thanh tra lao động.
- Khởi kiện ra Toà án khi hoà giải không thành, một bên không thực hiện biên bản hoà giải thành, hoặc hết 5 ngày làm việc mà hoà giải viên không tiến hành hoà giải: thời hiệu yêu cầu Toà giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 1 năm kể từ ngày phát hiện quyền lợi bị vi phạm (Điều 190 Bộ luật Lao động). Người lao động khởi kiện đòi tiền lương được miễn tạm ứng án phí, án phí.
Khi nào nên nhờ luật sư
- Bị trả thiếu nhiều tháng, nhiều người cùng bị — nên làm đơn tập thể, tính lại toàn bộ kèm lãi chậm trả.
- Lương khoán, lương sản phẩm, ca kíp luân phiên phức tạp — cách quy đổi đơn giá làm thêm khác với lương thời gian.
- Bị gây khó khăn, cắt ca, chuyển việc sau khi đòi tiền tăng ca — có dấu hiệu trù dập cần xử lý cùng lúc.
- Công ty bắt ký giấy "tự nguyện làm thêm không lấy tiền" hoặc thoả thuận mức thấp hơn luật — thoả thuận đó không có giá trị phần trái luật.
Tự tính cho bảng chấm công của mình
Công cụ Tính lương làm thêm giờ, làm đêm, ngày lễ cho nhập lương tháng, số ngày làm việc của công ty, số giờ theo bảy loại (ngày thường, Chủ nhật, lễ, ban đêm…) và tự cảnh báo khi vượt trần ngày, tháng, năm. Ví dụ anh Phong ở trên lấy đúng từ công cụ này. Nếu tranh chấp tiền làm thêm dẫn đến chuyện nghỉ việc, đọc tiếp đơn phương nghỉ việc: đúng luật, sai luật mất gì — công ty trả lương không đúng hạn, không đủ là một trong các trường hợp người lao động được nghỉ không cần báo trước.
Hỏi đáp nhanh
Làm thêm giờ ngày lễ được trả bao nhiêu?
Ít nhất 300% tiền lương giờ. Người hưởng lương tháng đã được trả lương ngày lễ trong lương tháng, nên đi làm ngày lễ thực nhận tương đương 400%; người hưởng lương ngày được 300% cộng tiền lương ngày lễ.
Làm thêm ban đêm tính thế nào?
Bằng mức làm thêm (150%, 200% hoặc 300%) cộng 30% phụ trội ban đêm cộng 20% tiền lương giờ ban ngày của ngày đó. Ra các mức: 200% ngày thường (210% nếu ban ngày đã làm thêm), 270% ngày nghỉ hằng tuần, 390% ngày lễ, Tết.
Một tháng được làm thêm tối đa bao nhiêu giờ?
Không quá 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm; một số ngành như dệt may, da giày, điện tử, chế biến nông lâm thuỷ sản được tối đa 300 giờ/năm. Trong ngày làm việc bình thường không làm thêm quá 50% số giờ bình thường.
Ngày 24/11 có phải ngày nghỉ hưởng lương không?
Có. Từ năm 2026, ngày 24/11 — Ngày Văn hóa Việt Nam — người lao động được nghỉ hưởng nguyên lương theo Nghị quyết 28/2026/QH16. Đi làm ngày này được trả ít nhất 300%.
Tiền làm thêm giờ có phải nộp thuế TNCN không?
Từ kỳ tính thuế 2026, tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm trong giới hạn của pháp luật lao động được miễn thuế thu nhập cá nhân; phần làm thêm vượt giới hạn không được miễn.
Công ty trả thiếu tiền tăng ca thì đòi trong bao lâu?
Có thể yêu cầu công ty trả bổ sung, gửi phản ánh đến thanh tra lao động; tranh chấp tiền lương phải qua hoà giải viên lao động trước khi khởi kiện. Thời hiệu yêu cầu Toà án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 1 năm kể từ ngày phát hiện quyền lợi bị vi phạm; người lao động đòi tiền lương được miễn án phí.
Lưu ý: Bài viết tổng hợp quy định đang có hiệu lực tại thời điểm đăng và chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến pháp lý cho một vụ việc cụ thể. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu bản mới nhất hoặc trao đổi với luật sư trước khi quyết định.